امنیت انرژی؛ سیاست ضدتورمی فراموششده
به گزارش وبسایت مهر نیوز، امنیت انرژی در ظاهر یک مفهوم فنی و زیرساختی است، اما در واقع زندگی مردم و ثبات اقتصادی و روانی جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد. هر بار که کشور با اختلال در تأمین گاز یا برق روبهرو میشود، تنها خانهها سرد نمیشوند، بلکه بازارها نیز به لرزه میافتند.
در یک اقتصاد متکی به انرژی، وقتی شعله گاز خاموش شود، موتور تولید، حملونقل و حتی خدمات متوقف میشود. در نتیجه، قیمت کالاها بالا میرود، درآمدها کاهش مییابد و دولت ناچار میشود با سیاستهای جبرانی ناکارآمد، فضای بیثباتتری خلق کند. از همین رو، امنیت انرژی دیگر تنها یک بحث فنی یا وزارتخانهای نیست، بلکه بهطور مستقیم با سفره مردم و شاخص قیمتها پیوند دارد.
انرژی، ستون پنهان ثبات تورمی است. تورم در ظاهر از نقدینگی و ناترازی بودجه سرچشمه میگیرد، اما در لایههای عمیقتر، به هزینه تولید و عرضه نیز وابسته است. گاز طبیعی، برق و فرآوردههای نفتی در ایران بخش بزرگی از هزینه تولید را تشکیل میدهند. وقتی این نهادهها بدون قطعی و نوسان قیمت در دسترس باشند، تولیدکننده میتواند برنامهریزی کند، قرارداد ببندد و با ثبات بیشتری فعالیت کند.
در اقتصاد ایران، بخش بزرگی از تورم ناشی از هزینههای تولید، حملونقل و تأمین مواد اولیه است. اگر این حلقهها بهصورت پیوسته و قابل اتکا فعال باشند، اثر دومینویی تورم مهار میشود. در واقع، امنیت انرژی، به تعبیر دقیق اقتصادی، سیاست ضدتورمی غیرمستقیم است. کشوری که بتواند برق، گاز و سوخت را بدون وقفه تأمین کند، میتواند هزینه تولید را پیشبینیپذیر نگه دارد و از شوکهای قیمتی جلوگیری کند.
انرژی فقط ورودی کارخانهها نیست؛ بخشی از کیفیت زندگی مردم است. خانوادهای که زمستان را بدون نگرانی از قبض یا قطعی گاز سپری میکند، توان روانی بیشتری برای برنامهریزی اقتصادی، پسانداز و حتی مصرف محتاطانه دارد. در واقع، رفاه روانی جامعه وابسته به امنیت انرژی است؛ عاملی که کمتر در محاسبات اقتصادی بهصورت کمی سنجیده میشود، اما اثر عمیقی در ثبات اجتماعی دارد.
امنیت انرژی بدون عدالت در توزیع آن پایدار نمیماند. در حالیکه مناطق مرکزی کشور از نعمت گاز برخوردارند، هنوز برخی روستاهای مرزی یا مناطق کوهستانی زمستانهای سختی را تجربه میکنند. اگرچه پوشش گازرسانی کشور بیش از ۹۵ درصد اعلام شده، اما چالش در کیفیت و استمرار خدمات همچنان وجود دارد.
انرژی پاک و کاهش وابستگی همگی از راهبردهای مهم در افزایش امنیت انرژی هستند. پروژههای خورشیدی و بادی که در استانهای جنوبی و شرقی در حال گسترشاند، از این زاویه اهمیت دارند. توازن میان سوختهای فسیلی و انرژیهای تجدیدپذیر، نهتنها خطر خاموشی را کم میکند، بلکه تورم ناشی از نوسانات جهانی انرژی را مهار مینماید.
در آیندهای نهچندان دور، سرمایهگذاری در انرژیهای پاک به معنی سرمایهگذاری در ثبات قیمتی و امنیت اقتصادی است. در محیط ژئوپلیتیکی خاورمیانه، منابع انرژی ابزار نفوذ سیاسیاند. کشوری که بتواند صادرات باثبات گاز و برق داشته باشد، در عین حال که ارزی وارد میکند، اطمینان داخلی را نیز تقویت میکند.
امنیت انرژی اگر بهدرستی مدیریت شود، فشار بر بودجه عمومی را کاهش میدهد. چراکه دولت دیگر ناچار نخواهد بود برای جبران کمبود انرژی به پرداخت یارانههای جبرانی یا واردات اضطراری روی آورد. از این نظر، سیاست انرژی موفق، همپیمان سیاست مالی منضبط است.
در نهایت، هیچ سیاستی بدون مشارکت مردم موفق نخواهد شد. امنیت انرژی، پروژهای ملی است که در آن هر خانواده و هر واحد تولیدی نقش دارد. از انتخاب وسایل کممصرف تا مشارکت در طرحهای پاداش صرفهجویی، همه گامهاییاند در جهت کاهش فشار بر شبکه و حفظ ثبات اقتصادی. اگر مردم بدانند که پایداری گرما در زمستان، پایداری قیمت در تابستان و ثبات روانی در بازار را تضمین میکند، انگیزه آنان برای مشارکت بیشتر میشود.
منبع: وبسایت مهر نیوز
نوشته های مشابه
