سازوکار تازه «حجم مبنای پویا» برای سهام بازار پایه

به گزارش پیمانکار به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، فرابورس ایران در راستای ارتقای شفافیت و بهبود نقدشوندگی در بازار پایه، سازوکار جدیدی تحت عنوان «حجم مبنای پویا» را برای سهام این بازار معرفی کرده است. این فرمول نوین که از ۱۹ مهرماه اجرایی می‌شود، به جای تکیه بر سرمایه پایه شرکت‌ها، بر مبنای معاملات واقعی و میزان سهام شناور طراحی شده و به صورت پویا تغییر می‌کند.

محمد علی شیرازی، مدیرعامل فرابورس ایران، در این خصوص اظهار داشت که پیش از این، حجم مبنای سهام در بازار پایه بر اساس سرمایه پایه شرکت تعیین می‌شد. این امر منجر به ایجاد فاصله بین حجم مبنا و واقعیت معاملات سهم در نمادهایی با سرمایه بزرگ اما شناوری پایین شده بود.

به گفته شیرازی، در مدل جدید، معیار اصلی تعیین حجم مبنا، شناوری آزاد سهم و رفتار معاملاتی آن خواهد بود. بر اساس این فرمول، سه حالت برای تعیین حجم مبنا در نظر گرفته شده است:

1. **سهام پرمعامله:** اگر میانگین روزانه معاملات یک سهم در یک ماه اخیر بیش از سرانه روزانه سهام شناور آن باشد، آن سهم به عنوان پرمعامله تلقی شده و حجم مبنای آن «یک» در نظر گرفته می‌شود. این بدان معناست که سهام پرمعامله بدون محدودیت حجم مبنا معامله خواهند شد.
2. **سهام کم‌معامله با نوسان کم:** در صورتی که سهمی بر اساس معیار فوق پرمعامله نباشد و نوسان ماهانه آن نیز قابل توجه نباشد، حجم مبنای آن نیز «یک» خواهد بود. به عبارت دیگر، این دسته از سهام نیز بدون محدودیت حجم مبنا به معاملات خود ادامه خواهند داد.
3. **سهام کم‌معامله با نوسان بالا:** در شرایطی که سهام بر اساس معیار ذکر شده کم‌معامله بوده اما نوسان آن قابل ملاحظه باشد، حجم مبنا طبق فرمول مشخص‌شده در اطلاعیه حجم مبنای پویا محاسبه می‌شود. این فرمول با در نظر گرفتن دو معیار اصلی، یعنی میانگین روزانه حجم معاملات در یک ماه اخیر و سرانه روزانه سهام شناور، و تعدیل آن‌ها با دو ضریب، حجم مبنا را تعیین می‌کند.

شیرازی تاکید کرد که با اعمال این رویکرد جدید، حجم مبنا تنها در خصوص سهامی اعمال خواهد شد که با حجم معاملات پایین به نسبت شناوری، نوسان یک ماهه منفی یا مثبت قابل توجهی داشته‌اند. هدف از این اقدام، کشف قیمت دقیق‌تر، جلوگیری از نوسان‌های غیرواقعی و ارتقای نقدشوندگی در بازار پایه است.

مدیرعامل فرابورس در ادامه توضیح داد که در فرمول حجم مبنا برای شرکت‌های کم‌معامله و پرنوسان، دو معیار اصلی با کمک دو ضریب تعدیل می‌شوند: میانگین روزانه حجم معاملات در یک ماه اخیر و سرانه روزانه سهام شناور. وی افزود که در صورتی که حجم معاملات در سه ماه اخیر افزایش داشته باشد، ضریب مدنظر در فرمول کاهش یافته و عدد حجم مبنا کمتر خواهد شد. در مقابل، افزایش نوسانات سهام موجب افزایش ضریب و افزایش عدد حجم مبنا خواهد شد.

به گفته شیرازی، این سازوکار به منظور جلوگیری از دستکاری قیمت و ایجاد تعادل بیشتر در بازار طراحی شده است. با اعمال حجم مبنای پویا، سرمایه‌گذاران می‌توانند با اطمینان بیشتری در بازار پایه فعالیت کنند و از نوسانات غیرمنطقی در امان باشند.

**سوالات متداول در خصوص حجم مبنای پویا:**

* **حجم مبنا چیست؟** حجم مبنا حداقل تعداد سهامی است که باید در یک روز معاملاتی مورد معامله قرار گیرد تا قیمت پایانی سهم به طور کامل بر اساس معاملات انجام شده تعیین شود.
* **چرا حجم مبنا مهم است؟** حجم مبنا نقش مهمی در کشف قیمت صحیح سهام دارد. اگر حجم معاملات یک سهم کمتر از حجم مبنا باشد، قیمت پایانی سهم به طور کامل بر اساس معاملات انجام شده تعیین نمی‌شود و ممکن است قیمت غیرواقعی ایجاد شود.
* **حجم مبنای پویا چه تفاوتی با حجم مبنای ثابت دارد؟** در حجم مبنای ثابت، حجم مبنا برای یک دوره زمانی مشخص (مثلاً یک سال) ثابت است. اما در حجم مبنای پویا، حجم مبنا بر اساس شرایط بازار و رفتار معاملاتی سهم به صورت دوره‌ای (مثلاً ماهانه) تغییر می‌کند.
* **مزایای حجم مبنای پویا چیست؟** حجم مبنای پویا نسبت به حجم مبنای ثابت مزایای متعددی دارد، از جمله:
* دقت بیشتر در کشف قیمت
* جلوگیری از نوسانات غیرمنطقی
* افزایش نقدشوندگی
* انعطاف‌پذیری بیشتر در برابر تغییرات بازار
* **چگونه می‌توان از حجم مبنای پویا برای تصمیم‌گیری در معاملات استفاده کرد؟** سرمایه‌گذاران می‌توانند با بررسی حجم مبنای پویا و مقایسه آن با حجم معاملات سهم، اطلاعات بیشتری در مورد وضعیت سهم و احتمال نوسانات قیمتی آن به دست آورند.

**تاثیر حجم مبنای پویا بر بازار پایه:**

اجرای سازوکار حجم مبنای پویا می‌تواند تاثیرات مثبتی بر بازار پایه داشته باشد، از جمله:

* **افزایش شفافیت:** با اعمال حجم مبنای پویا، اطلاعات بیشتری در مورد وضعیت سهام در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌گیرد و شفافیت بازار افزایش می‌یابد.
* **بهبود نقدشوندگی:** با جلوگیری از نوسانات غیرمنطقی و افزایش دقت در کشف قیمت، نقدشوندگی سهام در بازار پایه بهبود می‌یابد.
* **جذب سرمایه‌گذار:** با افزایش شفافیت و بهبود نقدشوندگی، بازار پایه می‌تواند سرمایه‌گذاران بیشتری را جذب کند.

در پایان، مدیرعامل پیمانکار اعلام کرد که در فراخوانی در شهریورماه، موضوع حجم مبنای پویا در بازار پایه فرابورس به مدت دو هفته به نظرخواهی صاحب‌نظران، فعالان و ذی‌نفعان بازار سرمایه گذاشته شده بود و این سازوکار با در نظر گرفتن نظرات و پیشنهادات ارائه شده، نهایی شده است.

منبع: خبرگزاری صدا و سیما