بررسی چالشهای فقهی رمزارزها
به گزارش پیمانکار به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، نخستین نشست تخصصی با عنوان «تحلیل فقهی رمزارزها» به منظور بررسی چالشهای فقهی مرتبط با راهاندازی صندوق سرمایهگذاری بیتکوین در محل اداره مالی اسلامی سازمان بورس و اوراق بهادار برگزار شد. این رویداد، که با حضور نمایندگانی از بورس کالا و شرکتهای مشاوره سرمایهگذاری همراه بود، فرصتی را برای تبادل نظر میان مدیران، کارشناسان و اساتید برجسته در حوزه فقه و بازار سرمایه فراهم آورد.
در این نشست، مجید پویانمهر، دبیر کمیته فقهی سازمان بورس، به تشریح مهمترین چالشهای فقهی پیش روی راهاندازی صندوق سرمایهگذاری بیتکوین پرداخت. تمرکز اصلی این چالشها بر انطباق سازوکار این صندوق با اصول و ضوابط شریعت اسلامی بود.
جواد سلطانیفرد، عضو هیئت علمی مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری، به عنوان سخنران اصلی این نشست، به ارائه نتایج تحقیقات و تحلیلهای خود در خصوص مفهوم «مالیت» در رمزارزها پرداخت. وی با تأکید بر اهمیت این مفهوم به عنوان یکی از شروط اساسی صحت معاملات در فقه اسلامی، به تبیین عناصر اصلی تشکیلدهنده «مالیت» پرداخت.
سلطانیفرد در تعریف مالیت، سه عنصر اساسی را برشمرد: «منفعت عقلائی داشتن»، «مورد رغبت بودن» و «مورد نهی شرعی نبودن». وی تصریح کرد که هر دارایی برای آنکه از نظر فقهی به عنوان «مال» شناخته شود، باید دارای این سه ویژگی باشد. به این معنا که اولاً، باید دارای منفعت و فایدهای باشد که از نظر عقلانی قابل توجیه باشد. ثانیاً، باید مورد توجه و تمایل افراد جامعه قرار گیرد. و ثالثاً، نباید منع شرعی برای استفاده از آن وجود داشته باشد.
سلطانیفرد در ادامه سخنان خود، به بررسی دیدگاههای مختلف فقها در خصوص مفهوم مالیت پرداخت. وی با اشاره به دیدگاه برخی از فقها، خاطرنشان کرد که وجود منفعت شخصی برای تحقق مالیت کفایت میکند و عرف نیز چنین مواردی را به عنوان مال تلقی میکند. این دیدگاه بر این اصل استوار است که هرگاه فردی از یک دارایی منفعت شخصی کسب کند، این دارایی میتواند به عنوان مال در نظر گرفته شود، حتی اگر این منفعت برای دیگران قابل درک نباشد.
این استاد دانشگاه در ادامه با بیان اینکه مفهوم مال در اصطلاح فقهی تفاوت چندانی با معنای عرفی آن ندارد، افزود: میتوان مال را به عنوان هر چیزی تعریف کرد که دارای ارزش مبادلهای نزد عموم یا بخشی از مردم باشد. این تعریف بر این نکته تأکید دارد که ارزش یک دارایی به میزان تمایل افراد جامعه به مبادله آن بستگی دارد. به عبارت دیگر، هرچه تمایل به خرید و فروش یک دارایی بیشتر باشد، ارزش آن نیز بیشتر خواهد بود.
سلطانیفرد در تطبیق این تعریف با رمزارزها، بر نقش تمایل عمومی مردم در ایجاد ارزش برای این داراییها تأکید کرد. وی معتقد است که ارزش رمزارزها، مانند بیتکوین، تا حد زیادی ناشی از تمایل افراد به خرید و فروش و استفاده از آنها است. به عبارت دیگر، هرچه تعداد افرادی که به رمزارزها به عنوان یک دارایی ارزشمند نگاه میکنند بیشتر باشد، ارزش این داراییها نیز افزایش خواهد یافت.
در بخش پایانی این نشست تخصصی، شرکتکنندگان به بررسی ابعاد فنی و مدیریتی طرح صندوق سرمایهگذاری بیتکوین پرداختند و نظرات و دیدگاههای خود را پیرامون مسائل فقهی مطرح شده به اشتراک گذاشتند. این تبادل نظر، فرصتی را برای درک بهتر چالشهای پیش روی راهاندازی این صندوق و ارائه راهکارهای مناسب برای رفع این چالشها فراهم آورد.
برگزاری این نشست تخصصی نشاندهنده توجه جدی نهادهای مالی و فقهی کشور به موضوع رمزارزها و تلاش برای یافتن راهکارهایی برای بهرهگیری از ظرفیتهای این فناوری نوظهور در چارچوب اصول و ضوابط شریعت اسلامی است. با توجه به رشد روزافزون محبوبیت رمزارزها در جهان، انتظار میرود که بررسیهای فقهی و حقوقی بیشتری در این زمینه صورت گیرد تا زمینههای لازم برای توسعه این بازار در کشور فراهم شود. لازم به ذکر است که توسعه بازار رمزارزها در ایران مستلزم تدوین قوانین و مقررات شفاف و کارآمد است که ضمن حمایت از حقوق سرمایهگذاران، از بروز تخلفات و سوءاستفادههای احتمالی نیز جلوگیری کند.
علاوه بر این، آموزش و اطلاعرسانی به عموم مردم در خصوص ماهیت رمزارزها، خطرات و فرصتهای سرمایهگذاری در این بازار، و نحوه استفاده صحیح از این فناوری، از اهمیت بسزایی برخوردار است. بدون شک، آگاهیبخشی به جامعه میتواند به کاهش ریسکهای سرمایهگذاری در رمزارزها و افزایش مشارکت آگاهانه مردم در این بازار کمک کند.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
نوشته های مشابه
