تسهیل سرمایهگذاری در میادین مشترک با انتشار اوراق انرژی؛ فرصتی بینظیر
به گزارش وبسایت پیمانکار به نقل از خبرنگار مهر، بازار سرمایه ایران اخیراً شاهد تحولاتی است که از سوی بسیاری از کارشناسان «بازگشت طلایی بورس» نامیده میشود. رشد شاخص کل، افزایش ارزش معاملات و حضور گسترده سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی، نشاندهنده موج جدیدی از اعتماد به این بازار است. بورس تهران پس از یک دوره رکود و بیاعتمادی، توانسته است جایگاه خود را در اقتصاد کشور بازیابد و به یک گزینه جدی برای تأمین مالی پروژههای بزرگ ملی تبدیل شود.
این رونق، نتیجه عوامل داخلی و خارجی متعددی از جمله تعدیل نرخ بهره بانکی، افزایش قیمت جهانی کالاها و سیاستهای حمایتی دولت است. در پی این تحولات، نقدینگی قابلتوجهی که پیش از این به سمت بازارهای غیرمولد هدایت میشد، اکنون به سوی بورس در حرکت است. این شرایط، فرصتی استثنایی برای بهرهگیری از ظرفیتهای بازار سرمایه در حوزه تأمین مالی فراهم کرده است.
میادین مشترک؛ اولویت راهبردی انرژی ایران
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، دارای ذخایر عظیم نفت و گاز است که با چند کشور همسایه مشترک است. میادین مشترک به دلیل استخراج همزمان توسط دو کشور، اهمیت راهبردی دارند و هرگونه تأخیر در توسعه آنها به معنای از دست رفتن سهم ایران به نفع طرف مقابل است. میدان گازی «پارس جنوبی» نمونه بارز این موضوع است که هر وقفه در توسعه فازهای آن، فاصله برداشت ایران و قطر را بیشتر میکند.
میادین آزادگان، یادآوران و آذر در غرب و جنوب کشور نیز از پروژههایی با ظرفیت بالا برای افزایش تولید هستند اما به سرمایهگذاریهای چند میلیارد دلاری نیاز دارند. توسعه این میادین میتواند نقش بزرگی در افزایش درآمد ارزی کشور و تأمین امنیت انرژی منطقه داشته باشد.
محدودیتهای بودجه عمومی و ضرورت مسیرهای جایگزین
در گذشته، تأمین مالی پروژههای بزرگ انرژی عمدتاً از طریق بودجه عمومی و قراردادهای خارجی صورت میگرفت. اما تحریمها، محدودیتهای ارزی و نیاز به تخصیص منابع به سایر بخشهای اقتصادی، توانایی دولت را در این زمینه کاهش داده است. این وضعیت، لزوم استفاده از روشهای جایگزین برای تأمین مالی را بیش از پیش ضروری میکند.
بازار سرمایه قادر است این خلاء را پر کند. با طراحی ابزارهایی مانند اوراق انرژی که مبتنی بر درآمدهای آینده میادین مشترک است، میتوان سرمایه سرمایهگذاران داخلی و حتی ایرانیان مقیم خارج را جذب کرد.
اوراق انرژی؛ تجربه جهانی، ظرفیت داخلی
اوراق انرژی ابزاری مالی است که کارایی آن در برخی اقتصادهای پیشرفته جهان به اثبات رسیده است. در کشورهای آسیایی، این اوراق معمولاً بر اساس فروش آتی نفت یا گاز و قراردادهای بلندمدت عرضه انرژی منتشر میشوند. سود دارندگان این اوراق از درآمدهای پروژه تأمین میشود و بازدهی آنها اغلب به قیمت جهانی انرژی وابسته است.
در ایران، زیرساختهای قانونی و فنی لازم برای انتشار چنین اوراقی در بورس اوراق بهادار و فرابورس فراهم است. این ابزار میتواند ضمن جذب نقدینگی، به شفافیت در اجرای پروژهها کمک کرده و مشارکت عمومی در توسعه زیرساختهای انرژی را افزایش دهد.
همافزایی مردم و دولت در پروژههای ملی
یکی از ویژگیهای مهم اوراق انرژی، امکان مشارکت مستقیم مردم در پروژههای ملی است. سرمایهگذاران حقیقی میتوانند با خرید این اوراق، بخشی از سرمایه مورد نیاز برای حفاری، ساخت تأسیسات یا خطوط انتقال را تأمین کرده و در سود پروژه شریک شوند. این مدل علاوه بر تأمین سریع منابع مالی، حس مالکیت اجتماعی را نسبت به پروژههای حیاتی کشور تقویت میکند.
سرمایهگذاران نهادی مانند صندوقهای بازنشستگی و بیمهها نیز میتوانند با خرید این اوراق، یک سرمایهگذاری امن و بلندمدت داشته باشند. این اوراق به دلیل داشتن پشتوانه درآمدی قوی، برای نظام سرمایهگذاری داخلی جذابیت بالایی دارند.
اولویت برداشت سریعتر از میادین مشترک
کارشناسان انرژی معتقدند که در پروژههای میادین مشترک، «زمان» مهمترین عامل است. هر ماه تأخیر میتواند میلیونها دلار از درآمد کشور را کاهش داده و به نفع طرف مقابل تمام شود. این مسئله در حوزه گاز اهمیت بیشتری دارد، زیرا برداشت سریعتر، توان صادراتی و جایگاه ایران را در بازارهای منطقهای تقویت میکند.
اوراق انرژی میتواند فرآیند توسعه این پروژهها را تسریع کند، چرا که جذب سرمایه از طریق بورس معمولاً سریعتر از مذاکرات پیچیده و طولانی با سرمایهگذاران خارجی انجام میشود.
نقش سیاستگذاری و نهادهای ناظر
موفقیت در انتشار اوراق انرژی به سیاستگذاری دقیق و شفاف دولت و نهادهای مربوطه بستگی دارد. قوانین باید چارچوبهای فنی و مالی پروژه را مشخص کرده و تضمینهای لازم برای بازپرداخت سود را ارائه دهند. همچنین، انتشار گزارشهای شفاف از پیشرفت پروژه، عامل کلیدی برای جلب اعتماد سرمایهگذاران است.
تجربه داخلی در ابزارهای مشابه
ایران پیش از این تجربه انتشار اوراق مشارکت برای پروژههای نفتی و زیرساختی را داشته است. تفاوت اصلی اوراق انرژی با اوراق مشارکت در این است که بازدهی آن به عملکرد واقعی تولید انرژی بستگی دارد و ریسک آن با پشتوانه درآمدی پروژه مدیریت میشود. تجربههای گذشته نشان داده است که در صورت طراحی و تضمین مناسب، بازار سرمایه ظرفیت بالایی برای تأمین مالی این پروژهها دارد.
چشمانداز مثبت بازار و نقش آن در جذب سرمایه
وضعیت روانی و اقتصادی بازار سرمایه عامل مهم دیگری در موفقیت این طرح است. در شرایطی که شاخصها رشد میکنند و فعالان بازار آینده روشنی را پیشبینی میکنند، تمایل به خرید ابزارهای مالی جدید افزایش مییابد. با توجه به رونق فعلی بازار سرمایه، عرضه اوراق انرژی میتواند با استقبال گسترده مواجه شود.
اجرای موفق این مدل تأمین مالی برای میادین مشترک، فواید متعددی به همراه دارد:
تسریع توسعه و بهرهبرداری از میادین
کاهش فشار مالی بر دولت
مشارکت مستقیم مردم در پروژههای ملی
ارتقاء شفافیت مالی و عملیاتی پروژهها
ایجاد بازار جدید برای ابزارهای مالی در بورس
به این ترتیب، نه تنها توسعه پروژههای انرژی سرعت میگیرد، بلکه مردم نیز به صورت مستقیم از منافع آن بهرهمند میشوند.
منبع: خبرنگار مهر
نوشته های مشابه
