عصر واحدهای کممتراژ فرا رسیده است: تحلیل مشاور سابق وزارت مسکن
خبرگزاری پیمانکار منتشر کرده است
مشاور سابق وزارت مسکن: عصر ساخت واحدهای کوچک متراژ فرا رسیده است
در دهههای اخیر بازار مسکن کشور با چالشهای متنوعی مواجه بوده و فضای خانهدار شدن برای خانوارهای جوان و خانوادههای نوپا را به موضوعی بحرانی بدل کرده است. با توجه به تجربه سه دههای در حوزه مسکن اجتماعی و حمایتی، تحلیلگران و تصمیمگیران بر این باورند که توجه به واحدهای کوچک متراژ میتواند پاسخی سازنده به نیازهای خانوارهای امروزی باشد و سهم بسزایی در حل مسئله مسکن ایفا کند. این گزارش با نگاهی به روندهای جهانی و نقاط قوت طراحیهای کوچک مقیاس، نکات کلیدیای را مطرح میسازد که میتواند در تدوین سیاستهای آینده مؤثر باشد.
شبکههای جهانی بازار مسکن نشان دادهاند که واحدهای با ابعاد کمتر از استانداردهای رایج میتواند پاسخگوی گروههای مختلف جمعیتی باشد؛ از افراد مجرد تا زوجهای جوان و خانوارهای کوچک که فرزندان مستقل شدهاند. ارزیابیهای کارشناسان نشان میدهد که در بسیاری از کشورها طراحی و اجرای خانههای کوچک به عنوان راهکاری برای افزایش دسترسی به مسکن و کاهش هزینههای زندگی پذیرفته شده و به شکل همزمان با حفظ سطح مناسب زندگی، کاربردی شده است. در ایران نیز با تغییر ساختار خانوارها و رشد خانوارهای تکنفره و دونفره، همان رویکرد میتواند به شکل مؤثری نیازهای فضای مسکن را پاسخ دهد.
یکی از نکات محوری در این حوزه، اندازه مناسب واحدهاست. مطالعات انجامشده نشان میدهد که برای خانوادههای تازه تشکیل شده و زوجهای جوان که انتظار میرود به مرور زمان به سه نفر یا بیشتر تبدیل شوند، محدوده ابعاد پیشنهادی واحدها بین ۶۰ تا ۷۰ متر مربع است. با این وجود، اندازه دقیق میتواند بسته به شرایط منطقهای، نوع جمعیت و الزامات محلی متفاوت باشد و طراحی واحدهای کوچک باید قابلیت تطابق با شرایط فرهنگی، اقلیمی و اجتماعی را داشته باشد. در این دیدگاه، واحدهای کوچکتر از نظر اقتصادی نیز به صرفهترند و امکان پوشش هزینههای مسکن را برای گروههای گستردهتری فراهم میسازند.
در کنار ابعاد فیزیکی، شیوههای تملک یا اجاره واحدها نیز اهمیت زیادی دارد. مسکن میتواند به صورت مالکیت یا اجاره تعریف شود و هر دو مدل باید بتوانند سهم معقولی از امنیت سکونتی را برای خانوادههای مختلف فراهم کنند. برای خانوادههای که تازه تشکیل شدهاند یا خانوارهای جوان با آیندهای نامطمئن روبهرو هستند، گزینههای متنوعی از جمله اجاره با فرصت تبدیل به مالکیت در آینده یا حمایتهای بلندمدت میتواند کارا باشد. به این ترتیب، حفظ توازن بین دسترسی، پایداری مالی و کیفیت زندگی اولویت پیدا میکند.
طراحی خانههای کوچک تنها به ابعاد مساحت محدود نمیشود، بلکه به شکلگیری فضایی متناسب با نیازهای روزمره خانوارها ارتباط دارد. در کشورهای پیشرفته، طراحی این گونه مسکنها به گونهای است که تمام نیازهای زندگی در فضایی محدود قابل پاسخ باشد؛ از ایستگاههای کارِ خانگی تا فضاهای مشترک برای افزایش تعامل خانوادگی. در این راستا، معماران و طراحان باید به شرایط اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی هر منطقه توجه ویژه داشته باشند و با استفاده از رویکردهای کارآمد و نوآورانه، فضاهایی با کیفیت را خلق کنند. اندازه واحدها هم میتواند از ۴۵ تا ۶۰ متر مربع یا بیشتر بسته به منطقه و طرح متفاوت باشد و هر پروژه بر اساس تحلیل دقیق جمعیتی و نیازهای محلی تبیین میشود.
برنامههای مسکن کوچک باید از نظر سیاستی با الزامات قانونی و شهرسازی همسو باشند. مهمترین نکتهای که به عنوان الزام اساسی در طراحی این دسته از مسکنها مطرح است، تامین پارکینگ است که در اکثر شهرداریها به عنوان یکی از الزامات پایه مطرح میشود. با این حال، سایر ضوابط شهری و مقررات ساختمانی نیز باید با رشد جمعیت و تغییر ساختار خانوارها همسو شوند تا نواقص موجود در فضای شهری کاهش یابد و امکان استفاده بهینه از فضاهای شهری فراهم شود. در کنار این مسائل، طراحی واحدهای کوچک باید به گونهای باشد که ملاحظات امنیتی، دسترسیپذیری و پایداری زیستمحیطی را مد نظر قرار دهد.
از منظر اجتماعی و فرهنگی، پشتیبانی از مسکن کوچکمتراژ تنها به فاکتورهای اقتصادی محدود نمیشود؛ بلکه میتواند نقشی کلیدی در فرهنگسازی و تسهیل ازدواج و تشکیل خانواده ایفا کند. برخی از تحلیلگران معتقدند که وجود خانههای با اندازه مناسب برای زوجهای جوان و خانوادههای در حال رشد، میتواند به کاهش فشارهای اقتصادی و اجتماعی مربوط به مسکن کمک کند و با فراهم شدن محیط امن و پایدار، ازدواجها تسریع شود. در این چارچوب، خانههای کوچک به عنوان یک الزام اجتماعی در نظر گرفته میشوند که میتواند به بهبود کیفیت زندگی و ثبات خانوادگی کمک کند.
برای اجراییسازی این چشمانداز، لازم است تا با استفاده از مدلهای مشارکتی بین دولت، بخش خصوصی و جامعه محلی، طرحهای مسکن کوچکمتراژ توسعه یابد. حمایتهای اقتصادی، مشوقهای طراحی و بهبود فرآیند صدور مجوزها میتواند به سرعت اجرای پروژههای کوچکمتراژ را ممکن کند. همچنین، اهمیت آموزش حرفهای برای معماران و طراحان شهری در راستای بهبود طراحیهای کوچک متراژ نباید دست کم گرفته شود تا با رعایت استانداردهای ساختمانی و نیازهای ساکنان، کیفیت زندگی در این واحدها به بالاترین سطح برسد.
در مجموع، نگاه به واحدهای کوچک متراژ به عنوان بخشی از استراتژی گسترده مسکن کشور، میتواند به شکل قابل توجهی به افزایش دسترسی خانوارها به مسکن، کاهش فشارهای اقتصادی و همراهی با تغییرات جمعیتی کمک کند. این رویکرد اگر با ضوابط بهروز شهری، زیرساختهای لازم و سیاستهای حمایتی همزمان شود، میتواند به شکل یک تحول پایدار در بازار مسکن تبدیل شود. بنابراین، توجه بیشتر به طراحی، استانداردسازی و فراهمآوری امکانات لازم برای واحدهای کوچکمتراژ، نه تنها یک امر اقتصادی بلکه یک گام بنیادی در فرهنگسازی و توسعه پایدار مسکن محسوب میشود.
این گزارش نتیجهی رویکردی است که بر اهمیت و ضرورت توسعه مسکن کوچکمتراژ تاکیدی جدی دارد تا خانوادههای نوپا، زوجهای جوان و خانوارهای کوچک بتوانند به آرامش خاطر و سکونتی پایدار دست یابند. خبرگزاری پیمانکار منتشر کرده است
نوشته های مشابه
