نبود شفافیت اطلاعات: مانعی بزرگ برای سیاستگذاری کارآمد مسکن
خبرگزاری پیمانکار منتشر کرده است
نبود شفافیت اطلاعات، سیاستگذاری کارآمد مسکن را غیرممکن کرده است
رئیس کمیسیون فنی انجمن سازندگان تهران با تاکید بر اینکه نبود پایگاه داده شفاف درباره معاملات و قیمتها، سیاستگذاریهای دولت را کارآمد نمیکند و مشکلات بازار مسکن را ریشهای حل نمیکند، خواستار شفافسازی بیشتر و اصلاحات ساختاری در این حوزه شد.
بازار مسکن ایران در سالهای اخیر به یکی از پیچیدهترین و پرنوسانترین بخشهای اقتصادی تبدیل شده است. محمد راد، رئیس کمیسیون فنی انجمن سازندگان تهران، معتقد است که رشد سریع قیمتها در کنار کاهش قدرت خرید خانوارها، مسکن را بیشتر به عنوان یک دارایی امن برای سرمایهگذاری تبدیل کرده است تا یک نیاز مصرفی. در چنین شرایطی، عوامل متعددی چون رشد نقدینگی، تورم عمومی، نوسانات ارزی و انتظارهای تورمی به طور مستقیم قیمت مسکن را بالا میبرند و این امر میتواند ثبات اقتصاد خانوارها را تضعیف کند.
یکی از بحرانیترین چالشهای بازار، عرضه ناکافی مسکن است. در صورتیکه تولید مسکن به اندازه تقاضای واقعی در کلانشهرها نرسد، طبیعی است که قیمتها در نتیجه فشار تقاضا افزایش یابد. گرانی زمین، بالا رفتن هزینههای ساخت و افزایش هزینههای مصالح ساختمانی نیز سهم زیادی در رشد قیمتها دارند و به این ترتیب هزینه مسکن برای خانوارها را بالا میبرند. در نتیجه، حتی با وجود سیاستهایی مانند مالیات بر خانههای خالی یا طرحهای مسکن مهر و نهضت ملی مسکن، اثرات بلندمدت و پایدار بر کنترل بازار مشاهده نمیشود و اغلب این سیاستها به دلیل کوتاهمدت بودن و جنبههای تبلیغاتی، کارآمدی لازم را ندارد.
راد همچنین به تمرکز تقاضا در شهرهای بزرگ از جمله تهران، مشهد، اصفهان، شیراز و کرج اشاره میکند. این تمرکز موجب تشدید بحران مسکن، افزایش اجارهبها و قیمتها در کلانشهرها و در نهایت مهاجرت خانوارها به سمت شهرهای اقماری میشود. نبود یک نظام اطلاعاتی شفاف درباره معاملات و قیمتها، سیاستگذاریها را از حالت تدبیری خارج کرده و مدیریت بازار در سطح کلان را دشوار کرده است. به گفته او، اگر دادهها به شکل دقیق، بهروز و قابل دسترس برای سیاستگذاران وجود نداشته باشند، نمیتوان راهکارهای اساسی و ریشهای برای مدیریت بازار ارائه کرد.
چشمانداز بازار مسکن در کوتاهمدت و بلندمدت به شدت به اجرای سیاستهای مؤثر بستگی دارد. سیاستهای کنونی که تنها بر ابراز تبلیغی و اقدامات کوتاهمدت متمرکز است، نمیتواند به صورت سازنده عرضه پایدار را افزایش دهد و ثبات قیمتها را برقرار سازد. لازمه این کار اصلاحات ساختاری با تمرکز بر سه محور اصلی است: کنترل تورم و بهبود ثبات قیمتها از طریق اصلاح ساختارهای کلان اقتصادی، توسعه نظام مالی مسکن برای تأمین منابع مالی پایدار، و افزایش شفافیت بازار از طریق ایجاد پایگاه داده منسجم و قابل دسترس برای عموم و تصمیمگیرندگان.
شفافسازی بازار مسکن نه فقط به دوش سیاستگذار بلکه به عهده تمامی بازیگران این حوزه است. وجود یک دیتابیس واحد و قابل اطمینان از معاملات، نرخهای فروش و قیمتهای بازار میتواند به بهبود کارآیی سیاستها منجر شود. این امر از یک سو به کاهش ابهام تقاضا در مقابل عرضه کمک میکند و از سوی دیگر برای بانکها و سرمایهگذاران، ابزارهای دقیقتری برای ارزیابی ریسک و ارائه تسهیلات مسکن فراهم میآورد. در نتیجه، با افزایش سطح شفافیت و تقویت شمولیت بازار، امکان کاهش نوسانهای قیمتی و جلوگیری از تبدیل مسکن به دارایی صرف سرمایهای افزایش مییابد.
به علاوه، تمرکز رشد تقاضا و عرضه پایدار در مناطق با تقاضای بالا باید در اولویت قرار گیرد. ایجاد و گسترش واحدهای مسکن در این نواحی، به ویژه با توجه به وابستگی قیمتها به زمین و مصالح ساختمانی، میتواند به تعادل قیمتها کمک کند. در کنار آن، تقویت قابلیتهای مالی بخش مسکن از طریق ابزارهای نوین تأمین مالی، اجرای پروژههای مسکن با مدلهای مالی پایدار و کاهش هزینههای ساخت میتواند از شدت فشارهای قیمتی بکاهد و امکان ارائه مسکن با قیمت مناسبتر را فراهم آورد.
رئیس کمیسیون فنی انجمن سازندگان تهران در پایان با تأکید بر اینکه بازار مسکن در کوتاهمدت تحت تاثیر انتظارات تورمی و نوسانات ارزی باقی خواهد ماند، اشاره کرد اگر سیاستهای مؤثر در کنترل تورم، توسعه نظام مالی مسکن و شفافسازی بازار همراه با افزایش عرضه پایدار به ویژه در مناطق پرتقاضا اجرا نشود، روند صعودی قیمتها تداوم خواهد یافت. از دیدگاه او تنها با اصلاحات ساختاری و رویکردی جامع میتوان بازار مسکن را از حالت سرمایهای محض خارج و به مصرفیِ خانوارها تبدیل کرد تا ثبات و عدالت در دسترس تمام خانوارها قرار گیرد.
این گزارش با هدف ارائه تصویری روشن از وضعیت فعلی بازار مسکن و الزامات سیاستی آینده منتشر میشود و از سوی خبرگزاری پیمانکار در اختیار علاقمندان حوزه مسکن، اقتصاد و سیاستگذاریهای ساختمانی قرار میگیرد.
نوشته های مشابه
