اثرات مکانیسم ماشه سیاسی و روانی است و به هیچ وجه آثار اقتصادی ندارد

به گزارش اخبار پیمانکار به نقل از خبرگزاری مهر، فواد ایزدی، عضو هیأت علمی دانشکده مطالعات جهان، در یک نشست تخصصی در اندیشکده حکمرانی عصر پویا، به بررسی پیامدهای احتمالی فعال‌سازی مکانیسم ماشه علیه ایران پرداخت. این مکانیسم، که به عنوان بند جنجالی برجام شناخته می‌شود، به کشورهای غربی این امکان را می‌دهد تا بدون نیاز به قطعنامه جدید در شورای امنیت سازمان ملل متحد، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را مجدداً اعمال کنند.

ایزدی در این نشست تأکید کرد که اگرچه جنبه‌های اقتصادی این مکانیسم قابل توجه است، اما اهمیت اصلی آن بیشتر در حوزه سیاسی و روانی نمود پیدا می‌کند. وی معتقد است که حتی انتشار اخبار مربوط به احتمال فعال‌سازی مکانیسم ماشه می‌تواند به سرعت باعث التهاب در بازارهای داخلی ایران شود و این موضوع نیازمند یک رویکرد دیپلماتیک هوشمندانه، بازدارندگی استراتژیک و مدیریت فعال جنگ روانی است.

این استاد دانشگاه با اشاره به تجربه سال ۲۰۲۰، زمانی که ایالات متحده آمریکا تلاش کرد به صورت یک‌جانبه مکانیسم ماشه را فعال کند، یادآور شد که در آن زمان، حتی کشورهای اروپایی نیز با این اقدام مخالفت کردند. وی این اختلافات را فرصتی برای ایران دانست تا با رایزنی‌های مستمر و بهره‌گیری از شکاف‌های موجود بین قدرت‌های جهانی، از ایجاد اجماع کامل علیه خود جلوگیری کند. به گفته ایزدی، ایران می‌تواند با تکیه بر نهادهای بین‌المللی خارج از مدار غرب، مانند سازمان همکاری شانگهای، بریکس و جنبش عدم تعهد، روایت خود را تقویت کرده و نشان دهد که مکانیسم ماشه ابزاری سیاسی است و فاقد وجاهت حقوقی کافی است.

ایزدی در ادامه سخنان خود به تأثیرات مکانیسم ماشه بر اقتصاد ایران پرداخت و خاطرنشان کرد که مهم‌ترین اثر آن احتمالاً از طریق ایجاد التهاب روانی در بازارها خود را نشان می‌دهد. وی تأکید کرد که تجربه نشان داده است حتی خبر احتمال بازگشت تحریم‌ها می‌تواند باعث افزایش قیمت ارز و طلا شود. بنابراین، ایران باید به جای اتخاذ رویکردی منفعلانه، به صورت فعال به مدیریت جنگ روانی بپردازد.

ایزدی پیشنهاد کرد که نخستین گام در این راستا، اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع به مردم است. وی معتقد است که عدم اطلاع‌رسانی صحیح می‌تواند فضا را برای شایعات و بزرگ‌نمایی رسانه‌های خارجی باز کند. به گفته وی، انتشار گزارش‌های منظم از ذخایر ارزی کشور، وضعیت تجارت خارجی و تأمین کالاهای اساسی می‌تواند به افزایش اعتماد عمومی کمک کند. گام دوم، مدیریت بازار ارز است، زیرا دلار در ایران به عنوان یک “لنگر ذهنی” برای تورم عمل می‌کند. کنترل بازار ارز از طریق عرضه هدفمند و جلوگیری از سفته‌بازی می‌تواند آثار روانی منفی را کاهش دهد.

این استاد دانشگاه همچنین بر اهمیت تقویت سرمایه اجتماعی تأکید کرد و گفت که اگر مردم احساس کنند دولت توانایی مدیریت شرایط را دارد، واکنش‌های هیجانی کمتری نشان خواهند داد. در مقابل، بی‌اعتمادی می‌تواند باعث شود که حتی کوچک‌ترین خبر منفی بازار را ملتهب کند. بهبود خدمات عمومی، مبارزه با فساد و نزدیک کردن فاصله میان وعده‌ها و عملکرد، از جمله مهم‌ترین ابزارهایی هستند که می‌توانند به کاهش اثر جنگ روانی کمک کنند.

ایزدی در بخش دیگری از سخنان خود به لزوم تقویت بنیه دفاعی کشور اشاره کرد و گفت که هر کشوری برای بقا نیازمند قدرت بازدارندگی است. وی معتقد است که مکانیسم ماشه این پرسش را برای ایران مطرح می‌کند که چگونه باید دکترین امنیتی و هسته‌ای خود را بازبینی کند.

وی دو گزینه اصلی را در این زمینه مطرح کرد: نخست، تأکید بر سیاست فعلی استفاده صرفاً صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، که مشروعیت بین‌المللی ایران را حفظ می‌کند اما ابزار بازدارندگی محدودی دارد. دوم، استفاده از ظرفیت‌های قانونی خروج از معاهده NPT، که می‌تواند به عنوان یک اهرم فشار مورد استفاده قرار گیرد، اما هزینه‌های زیادی نیز به همراه دارد. علاوه بر این، توسعه توان دفاعی و موشکی، و همچنین تقویت نفوذ منطقه‌ای، می‌تواند پیام روشنی به طرف مقابل ارسال کند مبنی بر اینکه ایران تنها نظاره‌گر نیست و توان واکنش جدی دارد.

ایزدی در پایان سخنان خود تأکید کرد که هدف اصلی از این اقدامات، لزوماً روی آوردن به گزینه‌های پرهزینه نیست، بلکه افزایش هزینه اقدام علیه ایران است. این تحلیلگر مسائل بین‌الملل معتقد است که با اتخاذ یک رویکرد چندوجهی و هوشمندانه، ایران می‌تواند اثرات منفی احتمالی مکانیسم ماشه را به حداقل برساند و از منافع ملی خود در برابر فشارهای خارجی محافظت کند. به گفته اخبار جهان، این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که موضوع برجام و مکانیسم ماشه همچنان یکی از موضوعات مورد بحث در محافل سیاسی و رسانه‌ای جهان است.

منبع: خبرگزاری مهر