اسنپ بک چقدر بر اقتصاد ایران اثر دارد؟

به گزارش پیمانکار به نقل از تابناک و همشهری، نگرانی‌های تورمی ناشی از فعال‌سازی مکانیسم ماشه (اسنپ‌بک) در بازارهای ایران، محور میزگردی تلویزیونی با حضور حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، و مصطفی موسوی‌نژاد، کارشناس اقتصادی، بود. در این میزگرد، تلاش شد به این پرسش پاسخ داده شود که چگونه می‌توان آثار روانی ناشی از این مکانیسم را کاهش داد.

مصطفی موسوی‌نژاد، کارشناس اقتصادی، در این میزگرد با اشاره به محدودیت‌های قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، اظهار داشت که این قطعنامه‌ها بیشتر در حوزه‌های هسته‌ای و تسلیحاتی بوده و محدودیت مستقیمی برای صادرات نفت، سرمایه‌گذاری خارجی یا تجارت خارجی ایران ایجاد نکرده‌اند. وی افزود که محدودیت‌های اعمال‌شده بر کشتی‌های ایرانی نیز مشروط به حمل تسلیحات یا مواد هسته‌ای بوده و کشورها صرفاً مجاز به بازرسی کشتی‌ها شده‌اند، نه مکلف. موسوی‌نژاد با اشاره به اینکه حتی در دوره قبل از برجام نیز هیچ بازرسی از کشتی‌های ایرانی بر اساس قطعنامه‌های شورای امنیت صورت نگرفته است، تأکید کرد که نباید مردم را از بازگشت چنین وضعیتی ترساند.

موسوی‌نژاد در ادامه با بیان اینکه از روز اول برجام، مکانیسم ماشه به طور غیرمستقیم اجرا شده است، تصریح کرد: هشدار آمریکا به شرکت‌های خارجی در مورد احتمال بازگشت تحریم‌ها از طریق مکانیسم ماشه، مانع از رشد سرمایه‌گذاری در ایران پس از برجام شد. با این حال، وی خاطرنشان کرد که در سال‌های دهه ۱۳۸۰ شمسی که قطعنامه‌های سازمان ملل صادر می‌شد، تجارت ایران با کشورهایی مانند چین، که عضو شورای امنیت هستند، افزایش یافته بود، که نشان می‌دهد چین نیز به طور کامل قطعنامه‌ها را اجرا نمی‌کرد.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به روابط ایران و چین پس از برجام، اظهار داشت که دولت حسن روحانی رفتار مناسبی با چین نداشته است، اما دولت ابراهیم رئیسی روابط خوبی با این کشور برقرار کرد که منجر به تأمین واکسن کرونا و خرید کامل نفت ایران شد. وی همچنین پیوستن ایران به سازمان‌های شانگهای و بریکس را در شرایط فعلی به نفع ایران دانست و تأکید کرد که باید روابط ایران با چین فرادولتی باشد و دولت مراقب مواضع خود باشد.

موسوی‌نژاد با اشاره به مخالفت چین و روسیه با اسنپ‌بک، اظهار امیدواری کرد که اجرای آن مطابق میل آمریکا و اروپا پیش نرود. وی همچنین به موضوع نگه داشتن ارز توسط شرکت‌های صادراتی و سود بردن نهادهای عمومی از این تأخیر در بازگرداندن ارز اشاره کرد و مدعی شد که دولت نیز احتمالاً به همین بهانه از این موضوع چشم‌پوشی می‌کند.

در بخش دیگری از سخنان خود، موسوی‌نژاد به افزایش شدید تورم مواد غذایی در شهریور سال جاری نسبت به سال گذشته اشاره کرد و پرسید که چرا با وجود عدم وجود اسنپ‌بک در این مدت، قیمت مواد غذایی اینقدر گران شده است. وی با انتقاد از وزیر جهاد کشاورزی، مدعی شد که حتی در لیبرال‌ترین کشورها نیز بازارها به این اندازه رها نیستند و با اشاره به اعلام رسمی رئیس قوه قضاییه مبنی بر احتکار برنج توسط یک شرکت بزرگ، از عدم اقدام وزارت جهاد کشاورزی برای کنترل بازار برنج انتقاد کرد.

حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، نیز در این میزگرد با تأیید اثرگذاری اسنپ‌بک، بیان کرد که نوع این اثرگذاری مهم است. وی تأکید کرد که اسنپ‌بک تأثیری بر صادرات نفت ایران نخواهد داشت، زیرا تحریم‌های نفتی آمریکا بسیار گسترده‌تر از تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل هستند. صمصامی با اشاره به کاهش صادرات نفت ایران در دولت حسن روحانی به ۳۰۰ هزار بشکه در روز و افزایش آن به بالای یک میلیون بشکه در روز در دولت ابراهیم رئیسی بدون تغییر در تحریم‌ها، تصریح کرد که می‌توان با مدیریت درست، تأثیرات تحریمی ناشی از اسنپ‌بک را حل کرد.

صمصامی با بیان اینکه مشکلات اصلی اقتصاد ایران ناشی از اسنپ‌بک خارجی نیست، اظهار داشت که تحریم‌های جانبی و ثانویه ممکن است بر ایران اعمال شوند، اما بیشترین تأثیر بر اقتصاد ایران، آثار روانی ناشی از این تحریم‌ها است. وی با تأکید بر اینکه کشورها در روابط بین‌الملل به دنبال منافع خود هستند، اظهار داشت که چین نیز بر همین مبنا به واردات نفت از ایران ادامه می‌دهد و دیپلماسی ایران باید در جهت تقویت همکاری‌ها با چین باشد.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با اشاره به انجام صادرات و واردات زیاد در سال گذشته با وجود اعمال شدیدترین تحریم‌ها، تصریح کرد که تجار هیچ محدودیتی در واردات و صادرات ندارند. وی در مورد عدم بازگشت ۲۰ میلیارد دلار ارز در سال گذشته، از عدم واکنش بانک مرکزی، وزارت صمت و نهادهای نظارتی انتقاد کرد و خواستار اصلاح رویه‌ها در صورت صحت این ادعا شد.

صمصامی با اشاره به قانون و مقررات مبنی بر لزوم بازگرداندن تمام منابع حاصل از صادرات غیرنفتی توسط صادرکنندگان، از تصمیم کارگروه بازگشت ارز بانک مرکزی مبنی بر اجازه دادن به صادرکنندگان برای بازگرداندن ۶۰ درصد ارز خود انتقاد کرد و مدعی شد که این تصمیم سبب شده تا سال گذشته حدود ۲۰ میلیارد دلار ارز برنگردد.

وی تأکید کرد که این تصمیمات، اثرگذاری منفی بیشتری بر اقتصاد ایران دارند تا امثال اسنپ‌بک و تحریم. صمصامی با اشاره به لزوم مدیریت بحث روانی اسنپ‌بک، اظهار داشت که دولت باید با اجرای سیاست‌های درست، رفتار بازیگران اقتصادی را به سمتی ببرد که درک کنند حاکمیت به دنبال گران کردن ارز نیست، بلکه به دنبال ارزان کردن آن است. وی با انتقاد از سیاست‌های ارزی دولت، اظهار داشت که این سیاست‌ها در جهت تشدید شرایط انتظارات تورمی جامعه بوده است.

صمصامی با اشاره به افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی از ۲۸۵۰۰ تومان به ارز نیمایی ۴۰ هزار تومانی و سپس افزایش نرخ ارز نیما به حدود ۶۰ هزار تومان، اظهار داشت که این دومینوی گرانی ارز سبب افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه‌های تولید شده است. وی با انتقاد از بودجه امسال، اظهار داشت که تصویب نرخ ارز ۵۵ هزار تومانی در بودجه، گرای گرانی به بازار داده است.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با انتقاد از سیاست‌های نادرست در بخش خارجی، اظهار داشت که این سیاست‌ها سبب شده تا ۸ میلیارد دلار طلا وارد شود و اکنون ۱۶ میلیارد دلار کالاهای اساسی و مواد اولیه در صف تخصیص ارز باشند. وی ایجاد تالار دوم ارزی را نیز نادرست دانست و آن را تشویق صادرکنندگانی دانست که ارز خود را بازنگردانده‌اند. صمصامی در پایان سخنان خود، عامل گرانی ارز را سیاست‌های تجاری و ارزی دانست و تأکید کرد که با وجود مازاد تراز تجاری ۳۰ میلیارد دلاری در سال گذشته، نباید دچار افزایش نرخ ارز می‌شدیم، اگر ارزها بازمی‌گشت.

منبع: تابناک و همشهری