اصلاح ساختار در بودجه ۱۴۰۵ محقق میشود؟
به گزارش وبسایت پیمانکار به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، اصلاح ساختار بودجه و جداسازی درآمدهای نفتی از منابع عمومی، موضوعی با قدمت تقریبی سی سال است که همواره مورد تاکید رهبر انقلاب در دیدارهای مختلف با مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس بوده است. وابستگی شدید بودجه به درآمدهای ناپایدار نفتی، اقتصاد ایران را در معرض آسیبهای جدی قرار داده است. تجربیات تلخ کشورهای دیگر مانند عراق پس از حمله به کویت در سال 1990 و لیبی در جریان درگیریهای سال 2011، به وضوح نشان میدهد که تحریمها و جنگها چگونه میتوانند با قطع درآمدهای نفتی، به فروپاشی اقتصادی، کمبود کالاهای اساسی و گسترش فقر منجر شوند. این امر نشان از آسیبپذیری شدید اقتصادهای متکی به درآمدهای نفتی دارد.
در مقابل، نمونههای موفقی مانند نروژ وجود دارند که با وجود منابع نفتی غنی، توانستهاند با جداسازی درآمدهای نفتی از بودجه عمومی، اقتصاد خود را از نوسانات قیمت نفت مصون نگه دارند. نروژ درآمدهای نفتی خود را صرف سرمایهگذاری در زیرساختها و توسعه پایدار میکند، الگویی که میتواند برای ایران نیز الهامبخش باشد.
با این وجود، علیرغم تاکیدات مکرر رهبر انقلاب از دهه 70 به بعد، اصلاح ساختار بودجه در ایران همچنان به کندی پیش میرود. به گفته حسن چنارانی، عضو هیئت علمی دانشگاه و در گفتگو با خبرگزاری صداوسیما، اصلاحات مورد انتظار در بودجه محقق نشده است. اگرچه در برخی حوزهها مانند حساب واحد خزانه و پرداخت مستقیم به ذینفعان پیشرفتهایی حاصل شده، اما در بسیاری از موارد، بودجه هنوز شفافیت لازم را نداشته و هزینه محور است. به بیان دیگر، ابتدا هزینهها تعیین و سپس برای تأمین آنها، درآمدهای غیرواقعی پیشبینی میشود. این رویکرد به کسری بودجه و در نهایت، افزایش تورم از طریق انتشار اوراق قرضه منجر میشود.
از سال 1397 که رهبر انقلاب مجددا بر اصلاح ساختار بودجه و کاهش وابستگی به نفت تاکید کردند، سهم درآمدهای نفتی در بودجه همچنان بالا بوده و بین 18 تا 35 درصد متغیر است. دولتها در طول سالها، با استقراض از صندوق توسعه ملی، این سهم را تا 50 درصد نیز افزایش دادهاند. در مقابل، سهم درآمدهای مالیاتی که قرار است به 80 درصد برسد، در سال 1402 فقط به 42 درصد رسیده است. سازمان مالیاتی برای افزایش درآمدهای مالیاتی و جلوگیری از فرار مالیاتی، به هوشمندسازی و استفاده از سامانههای اطلاعاتی مانند سامانه مودیان و سامانه 169 مکرر قانون مالیاتهای مستقیم تاکید دارد.
در حال حاضر، تدوین بودجه سال آتی در دست سازمان برنامه و بودجه است. تحلیلگران اقتصادی بر لزوم تغییر رویکرد در بودجهنویسی و دور کردن نفت از درآمدهای عمومی تاکید دارند. محقق شدن این هدف، مستلزم اراده سیاسی قوی و اجرای برنامههای اصلاحی شفاف و کارآمد است. پیامدهای عدم اصلاح ساختار بودجه، میتواند به افزایش آسیب پذیری اقتصادی کشور در برابر نوسانات قیمت نفت و تشدید مشکلات اقتصادی در آینده منجر شود.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما
نوشته های مشابه
