برنامه تازه بانک مرکزی برای تقویت عرضه ارز در دو بازار رسمی و غیررسمی

به گزارش پیمانکار به نقل از خبرنگار مهر، بانک مرکزی ایران در نظر دارد با اتخاذ تدابیر جدید، بازار ارز را به ثبات برساند. بر اساس اعلام رسمی این بانک، با هدف تأمین ارز مورد نیاز واردکنندگان و پاسخگویی به تقاضای ارز بازرگانان، میزان ارز تخصیص‌یافته برای واردات، به‌ویژه واردات خرد، افزایش یافته است. این اقدام به بازرگانان این امکان را می‌دهد که علاوه بر استفاده از حواله‌های ارزی، پرداخت‌های خود را به صورت اسکناس نیز انجام دهند.

تأمین اسکناس مورد نیاز این گروه از تجار از طریق صادرکنندگان و بانک مرکزی صورت خواهد گرفت. این تصمیم در حالی اتخاذ می‌شود که اطلاعات دریافتی از منابع و کارگزاران مرتبط با بانک مرکزی و شبکه بانکی حاکی از آن است که بازارساز قصد دارد با حضور فعال در بازارهای غیررسمی تهران و امارات، عرضه ارز را به طور چشمگیری افزایش دهد. هدف از این مداخله، مدیریت نوسانات اخیر و کاهش قیمت‌ها از سطوح فعلی است.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اجرای همزمان این دو اقدام در بازار رسمی و غیررسمی می‌تواند به عنوان یک شوک معکوس عمل کرده و روند صعودی نرخ ارز را متوقف کند. این امر می‌تواند زمینه را برای تعدیل قیمت‌ها در کوتاه‌مدت فراهم آورد.

سیاست‌گذار پولی ایران در سال‌های اخیر بارها از ابزارهای مختلفی برای کنترل بازار ارز استفاده کرده است. این ابزارها شامل افزایش عرضه حواله‌های ارزی، مداخله مستقیم در بازار اسکناس، پیمان‌های پولی دوجانبه و الزام صادرکنندگان به تزریق ارز به شبکه بانکی بوده است. در دوره‌های بحرانی ارزی، بانک مرکزی سابقه ورود به بازار غیررسمی را نیز داشته است. به عنوان مثال، در سال ۱۳۹۷ و در اوج نوسانات نرخ دلار، سیاست تزریق اسکناس از طریق صرافی‌های منتخب به اجرا درآمد که منجر به کاهش کوتاه‌مدت قیمت‌ها شد.

استفاده همزمان از ظرفیت‌های بازار رسمی و غیررسمی، رویکردی مشابه با برخی کشورهای دیگر مانند ترکیه و مصر است. این کشورها نیز برای مهار سریع شوک‌های ارزی، با حضور فعال در هر دو سطح عرضه، جریان نقدینگی ارزی را تقویت می‌کنند. تجربه این کشورها نشان می‌دهد که هرچند چنین اقدامات ضربتی می‌تواند نوسانات را کنترل کند، اما تداوم اثر آن نیازمند پشتوانه منابع ارزی پایدار و هماهنگی سیاست‌های تجاری و پولی است. به عبارت دیگر، این اقدامات کوتاه‌مدت می‌توانند آتش بحران را خاموش کنند، اما برای جلوگیری از شعله‌ور شدن مجدد آن، نیاز به اصلاحات ساختاری و ایجاد یک سیستم پایدار است.

در حال حاضر، با توجه به افزایش تقاضای واردات و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، موفقیت برنامه جدید بانک مرکزی به توانایی صادرکنندگان در تأمین ارز و هماهنگی با شبکه بانکی بستگی دارد. به بیان دیگر، اگر صادرکنندگان نتوانند به میزان کافی ارز به بازار تزریق کنند و یا شبکه بانکی در اجرای این سیاست‌ها با بانک مرکزی هماهنگ نباشد، احتمال شکست این برنامه وجود دارد.

سوالات متداول در مورد سیاست‌های ارزی بانک مرکزی:

* **هدف از افزایش تخصیص ارز برای واردات چیست؟** هدف اصلی، تأمین نیازهای ارزی بازرگانان و تسهیل فرآیند واردات کالا به کشور است.
* **چرا بانک مرکزی به بازار غیررسمی ارز ورود می‌کند؟** هدف از این مداخله، کنترل نوسانات نرخ ارز و جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت‌ها است.
* **چه عواملی در موفقیت برنامه جدید ارزی بانک مرکزی نقش دارند؟** تأمین ارز توسط صادرکنندگان و هماهنگی با شبکه بانکی از عوامل کلیدی موفقیت این برنامه هستند.
* **آیا این اولین بار است که بانک مرکزی از این ابزارها برای کنترل بازار ارز استفاده می‌کند؟** خیر، بانک مرکزی در گذشته نیز از ابزارهای مشابهی برای مدیریت بازار ارز استفاده کرده است.
* **تأثیر تحریم‌ها بر سیاست‌های ارزی بانک مرکزی چیست؟** تحریم‌ها محدودیت‌هایی را در دسترسی به منابع ارزی ایجاد می‌کنند و اجرای سیاست‌های ارزی را دشوارتر می‌سازند.

با توجه به شرایط کنونی اقتصاد ایران و چالش‌های پیش رو، اجرای موفقیت‌آمیز این سیاست‌ها نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف و همراهی فعالان اقتصادی است.

منبع: خبرنگار مهر