سهم آب هر ایرانی در سه دهه ۶۰ درصد کمتر شد

به گزارش وبسایت پیمانکار به نقل از خبرگزاری صداوسیما، سرانه آب قابل دسترس هر ایرانی در سه دهه گذشته به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. مسعود باقرزاده کریمی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و بودجه شرکت آب و فاضلاب کشور، با اشاره به این موضوع، از کاهش ۶۰ درصدی سرانه آب از ۲۴۰۰ مترمکعب در سال ۱۳۷۰ به حدود ۱۰۰۰ مترمکعب در حال حاضر خبر داد. این روند نزولی، نگران‌کننده و نشان‌دهنده بحرانی جدی در منابع آبی کشور است. کاهش بارندگی از ۲۵۰ میلی‌متر در دو دهه قبل به ۲۰۰ میلی‌متر در حال حاضر، همراه با نرخ تبخیر بالای ۱۵۰۰ میلی‌متر در سال، وضعیت را وخیم‌تر کرده است. به عبارت دیگر، میزان تبخیر حدود هشت برابر میزان بارندگی است، که نشان از چالش جدی در مدیریت منابع آبی دارد.

کاهش منابع آبی، نتیجه‌ی ترکیبی از تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت و افزایش مصرف سرانه آب است. باقرزاده کریمی با اشاره به این موضوع، هشدار داد که در صورت ادامه این روند نزولی، ایران ممکن است به یکی از کشورهای بسیار کم‌آب جهان تبدیل شود. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در سال‌های آینده سرانه آب به کمتر از ۱۰۰۰ مترمکعب نیز خواهد رسید. این امر، زنگ خطری برای امنیت آبی کشور به صدا درآورده و نیازمند برنامه‌ریزی و اقدامات فوری است.

برای مقابله با این چالش اساسی، باقرزاده کریمی دو راهکار اصلی ارائه داد: اول، کاهش مصرف آب در تمام بخش‌ها، و دوم، استفاده‌ی مجدد از آب از طریق روش‌هایی مانند بازچرخانی پساب. وی با تاکید بر اهمیت بازچرخانی پساب‌های شهری و خانگی، به دلیل کم بودن حجم پساب‌های صنعتی و هزینه‌بر بودن تصفیه‌ی آن‌ها، بر تمرکز بر تصفیه و استفاده مجدد از پساب‌های شهری تاکید کرد. البته وی بر ضرورت تصفیه‌ی پساب‌های صنعتی به دلایل زیست‌محیطی نیز تاکید داشت. قانون برنامه هفتم توسعه نیز به این موضوع پرداخته و بر اهمیت مدیریت صحیح منابع آب تاکید دارد.

در حال حاضر، ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تصفیه‌خانه در کشور وجود دارد، اما این ظرفیت به طور کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. در مورد فاضلاب‌های روستایی، به دلیل تراکم پایین جمعیت، ساخت شبکه جمع‌آوری فاضلاب و تصفیه‌خانه تنها در روستاهای واقع در بالا دست رودخانه‌ها، سدها و یا مناطق حساس زیستی توصیه می‌شود. فاضلاب‌های روستایی عمدتاً برای تغذیه آبخوان‌ها استفاده می‌شوند، در حالی که در مناطق شهری، پس از تصفیه به آبخوان تزریق می‌شوند تا از آلودگی جلوگیری شود.

با وجود حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر در کشور و برنامه‌ریزی برای استفاده از ۳۰ درصد (حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون مترمکعب) آب تصفیه شده فاضلاب‌ها برای تغذیه آبخوان‌ها، این میزان در مقایسه با ۸۰ میلیارد مترمکعب آبی که از این حوزه برداشت می‌شود، سهم ناچیزی (حدود ۱ درصد) خواهد داشت. با این حال، باقرزاده کریمی بر اهمیت این اقدام از دیدگاه رسالت انسانی و وظیفه‌ی حاکمیتی تاکید کرد و افزود: برای جلوگیری از افت سفره‌های زیرزمینی، برنامه‌های بسیار وسیع‌تری در حوزه آب کشاورزی ضروری است و باید به پساب‌ها به عنوان نجات‌دهنده‌ی منابع آب زیرزمینی نگاه شود. این امر نشان دهنده ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت منابع آبی کشور و اتخاذ سیاست‌های جامع و بلندمدت است.

منبع: خبرگزاری صداوسیما