مردم بیشتر چه کالاهایی را به صورت اقساطی تهیه میکنند؟
به گزارش وبسایت پیمانکار به نقل از همشهری، مشکلات اقتصادی باعث شده است که امکان خرید نقدی بسیاری از کالاها وجود نداشته باشد و شهروندان ناچار به پرداخت هزینهها در آینده شوند. با این حال، بسیاری از کالاهای غیرضروری، از دمپایی پلاستیکی تا هواپز، نیز بهصورت قسطی به فروش میرسند و این پرسش را ایجاد میکنند که چرا خرید اقساطی تمام جنبههای زندگی را فرا گرفته است؟
خرید اقساطی مواد غذایی و خدمات درمانی
در گذشته، معمولاً کالاهای سرمایهای مانند خانه و خودرو یا کالاهای بادوام و ضروری مثل لوازم خانگی بهصورت قسطی خریداری میشدند. اما اکنون این روند به کالاهای کوچک و مصرفی نیز رسیده است. فروش اقساطی گوشت قرمز با چک کارمندی از زمستان سال ۱۴۰۳ آغاز شد، اما با جهش قیمت آن در تیرماه ۱۴۰۴، این شیوه فروش گسترش یافت. در مدت شش ماه، قیمت گوشت دو برابر شد و آن را به یک کالای لوکس تبدیل کرد. در نتیجه، برخی قصابیها و فروشگاههای پروتئینی به فروش قسطی گوشت روی آوردند.
در حوزه پزشکی نیز، اگر قبلاً فقط درمانهای طولانیمدت دندانپزشکی بهصورت اقساطی انجام میشد، اکنون دندانپزشکان درمانهای کوتاهتر یا حتی نصب یک ایمپلنت را نیز قسطی انجام میدهند. به دلیل گرانی مواد و تجهیزات، بیماران توانایی پرداخت یکجای هزینه ۱۵ تا ۳۰ میلیون تومانی برای یک دندان را ندارند و آن را طی ۶ ماه تا یک سال تسویه میکنند.
همچنین در ماه گذشته، فروش اقساطی لوازمالتحریر برای دانشآموزان رواج یافت. این موضوع با انتقادات فراوانی همراه بود، زیرا نشان میداد برخی شهروندان با کمبود شدید نقدینگی مواجه هستند و توان خرید نقدی ضروریترین کالاها را نیز ندارند.
آیفون قسطی و تحلیل جامعهشناختی
علاوه بر کالاهای ضروری، بازار فروش اقساطی برای اجناس غیرضروری نیز رونق گرفته است که گوشی آیفون یکی از نمونههای آن است و کلاهبرداریهای بزرگی نیز در این زمینه رخ داده است. مهرداد ناظری، جامعهشناس، در این باره به وبسایت پیمانکار میگوید: «مدتی پیش برای تحقیقی به یک منطقه محروم با شغل کشاورزی سفر کردم و متوجه شدم که ساکنان آن همگی گوشی آیفون پیشرفته دارند، درحالیکه استفاده چندانی از امکانات آن نمیکنند.»
او چهار نوع کنش در جامعه مصرفی را اینگونه تشریح میکند:
۱. همسانی: تلاش برای شبیه شدن به دیگران جهت ورود به شبکههای اجتماعی و کسب امنیت روانی و اجتماعی.
۲. ایجاد تعلق: داشتن احساس خوب از مالکیت یک کالا در فضای بیتعلقی.
۳. صعود توهمی به طبقات بالاتر: تصور اینکه با خرید یک کالای لوکس، جایگاه اجتماعی فرد ارتقا مییابد.
۴. اختلال تبعیضگونه: ناتوانی در مالکیت کالاها که به یک اختلال روانی تبدیل شده و ممکن است به خشونت منجر شود.
ناظری درباره شیوههای فروش اقساطی میافزاید: «پلتفرمها در تبلیغات خود هوشمندانه عمل میکنند. آنها با وعده پیوستن به یک خانواده یا باشگاه خاص، خریدار را ترغیب میکنند تا با خرید کالا، به گروهی که آرزوی عضویت در آن را داشته، وارد شود. این پلتفرمها دائماً تأکید میکنند که برای ارتقای جایگاه اجتماعی، نیازی به پیشپرداخت یا ضامن نیست و کافی است خرید آغاز شود.» به گفته این جامعهشناس، گرفتار شدن در چرخه خرید و پرداخت اقساط، ابتدا به فشار مالی و سپس به ورشکستگی اقتصادی و در نهایت به فروپاشی خانواده منجر خواهد شد.
سودجویی دلالها از شرایط اقتصادی
مشکلات اقتصادی شهروندان را به سمت خرید قسطی سوق داده است، اما این شرایط بحرانی، فرصتی برای سودجویی دلالها فراهم میکند. فروشگاههای بزرگی که فروش بدون چک، ضامن و پیشپرداخت را بهطور گسترده تبلیغ میکنند، سود قابلتوجهی از این روش کسب میکنند. این زنجیره فروش به بانکهایی متصل است که خریداران را برای مدتی طولانی بدهکار میکنند و جمعیت بزرگی از مردم را ملزم به پرداخت اقساط ماهانه میسازند.
راهکارهایی برای تعدیل بازار
سیاستهای تنظیم بازار، مانند ارائه کالابرگ، میتواند بخشی از نیازهای اولیه شهروندان را تأمین کرده و ضرورت خرید اقساطی کالاهای اساسی را کاهش دهد. حمید حاج اسماعیلی، کارشناس مسائل اقتصادی، در این زمینه به وبسایت پیمانکار میگوید: «طرح کالابرگ زمانی موفق خواهد بود که دولت کالاهای مورد نیاز را پیش از توزیعکنندگان داخلی تهیه یا با دلار حمایتی وارد و انبار کند و سپس با قیمتی کمتر از بازار در اختیار گروههای هدف قرار دهد تا قیمتها تعدیل شوند.»
طبقه متوسط؛ هدف اصلی فروش اقساطی
خرید اقساطی کالاهای مصرفی عمدتاً برای طبقه متوسط حقوقبگیر طراحی شده است. اقشار ضعیف جامعه که درآمد ثابتی ندارند، به دلیل نداشتن حداقل توانایی مالی، معمولاً وارد این چرخه نمیشوند. اگرچه برخی وامدهندگان خرد، کارت یارانه را بهعنوان ضمانت قبول میکنند، اما این مبالغ ناچیز پاسخگوی نیازهای این طبقه نیست. هدف اصلی فروش اقساطی، افرادی هستند که درآمد ماهانه دارند و میتوانند به اعتبار آن خرید کنند، حتی اگر درآمدشان اندک و در حال کاهش ارزش باشد.
منبع: همشهری
نوشته های مشابه
