کنترل همزمان بازار رسمی و غیررسمی ارز در دستور کار بانک مرکزی

به گزارش پیمانکار به نقل از خبرگزاری مهر، محمدرضا فرزین، رئیس‌کل بانک مرکزی، در اظهاراتی به تشریح سیاست‌های ارزی این بانک و تاثیر آن بر تورم پرداخت. وی با اشاره به تجربه سال گذشته در زمینه تعدیل نرخ ارز نیما، تاکید کرد که افزایش نرخ ارز در این سامانه نه تنها به کاهش تعداد نرخ‌های ارز در بازار منجر نشد، بلکه آثار تورمی شدیدی نیز به همراه داشت.

فرزین تصریح کرد که بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد افزایش نرخ نیما تاثیر قابل توجهی بر افزایش قیمت‌ها داشته و کنترل نرخ ارز در این بازار، نقش مهمی در کاهش تورم ایفا می‌کند. او با بیان اینکه تاثیر نرخ ارز مرکز مبادله بر تورم بیشتر از نرخ ارز در بازار غیررسمی است، توضیح داد که نوسانات نرخ ارز در بازار غیررسمی بیشتر تحت تاثیر عوامل روانی و سیاسی قرار دارد و با آرامش سیاسی، کاهش می‌یابد. این در حالی است که افزایش نرخ ارز در مرکز مبادله به طور مستقیم و شدید، تورم را افزایش داده و قیمت کالاها را متاثر می‌کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی با تاکید بر اهمیت کنترل همزمان هر دو بازار ارز، از تهیه برنامه توسعه صادرات در دولت خبر داد که با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت در حال پیگیری است. بر اساس این برنامه، عرضه ارز برخی کالاهای صادراتی در بازار دوم مرکز مبادله با نرخ توافقی افزایش خواهد یافت. فرزین با اشاره به اینکه در حال حاضر تمام ارز صادراتی صنایع مواد غذایی به صورت اسکناس یا طلا در بازار دوم عرضه می‌شود، اعلام کرد که به دنبال توسعه این سازوکار به برخی صنایع فلزی، فولادی و حتی صنایع وابسته به پتروشیمی هستند تا از این طریق مزیت صادراتی آنها افزایش یابد.

با این حال، فرزین بر این نکته تاکید کرد که انتقال شدید اعداد بزرگ در بازار دوم نباید منجر به تورم شود و اصلاحات در حوزه ارزی باید به صورت تدریجی و مدیریت شده انجام شود تا آثار تورمی آن قابل کنترل باشد. او در این راستا، بر لزوم پرهیز از هرگونه شوک ارزی و مدیریت دقیق فرآیند اصلاحات تاکید کرد.

در ادامه این گزارش، به بررسی جزئیات بیشتری از اظهارات رئیس‌کل بانک مرکزی و سیاست‌های ارزی دولت پرداخته می‌شود.

**تأثیر سیاست‌های ارزی بر بخش‌های مختلف اقتصادی**

سیاست‌های ارزی دولت و بانک مرکزی همواره تاثیرات گسترده‌ای بر بخش‌های مختلف اقتصادی داشته است. تغییرات نرخ ارز می‌تواند به طور مستقیم بر قیمت کالاهای وارداتی و صادراتی، تولید داخلی، سرمایه‌گذاری و در نهایت، سطح عمومی قیمت‌ها تاثیر بگذارد.

در این میان، صنایعی که به واردات مواد اولیه وابسته هستند، بیشترین تاثیر را از افزایش نرخ ارز می‌پذیرند. افزایش قیمت مواد اولیه وارداتی، هزینه تولید را افزایش داده و در نهایت منجر به افزایش قیمت کالاهای تولیدی می‌شود. این موضوع می‌تواند قدرت رقابت‌پذیری این صنایع را در بازارهای داخلی و خارجی کاهش دهد.

از سوی دیگر، صنایعی که به صادرات محصولات خود می‌پردازند، می‌توانند از افزایش نرخ ارز بهره‌مند شوند. افزایش نرخ ارز، قیمت کالاهای صادراتی را در بازارهای جهانی رقابتی‌تر کرده و درآمد ارزی این صنایع را افزایش می‌دهد. با این حال، این مزیت تنها در صورتی پایدار خواهد بود که افزایش نرخ ارز با افزایش هزینه‌های تولید داخلی خنثی نشود.

**چالش‌های پیش روی بانک مرکزی در مدیریت بازار ارز**

مدیریت بازار ارز یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین وظایف بانک مرکزی است. بانک مرکزی باید با در نظر گرفتن اهداف مختلفی از جمله کنترل تورم، حفظ ثبات نرخ ارز، حمایت از تولید داخلی و ایجاد تراز تجاری مناسب، سیاست‌های ارزی خود را تعیین و اجرا کند.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی بانک مرکزی، مقابله با انتظارات تورمی و نوسانات روانی در بازار ارز است. در شرایطی که انتظارات تورمی بالا باشد، افراد و شرکت‌ها تمایل بیشتری به خرید ارز پیدا می‌کنند که این موضوع می‌تواند منجر به افزایش تقاضا و در نتیجه، افزایش نرخ ارز شود.

بانک مرکزی برای مقابله با این چالش، از ابزارهای مختلفی از جمله مداخله مستقیم در بازار ارز، تغییر نرخ سود بانکی و اعمال محدودیت‌های ارزی استفاده می‌کند. با این حال، استفاده از این ابزارها همواره با محدودیت‌ها و عوارض جانبی همراه است. به عنوان مثال، مداخله مستقیم در بازار ارز نیازمند ذخایر ارزی کافی است و اعمال محدودیت‌های ارزی می‌تواند منجر به ایجاد بازار سیاه و کاهش شفافیت در معاملات ارزی شود.

**سوالات متداول**

* **هدف اصلی بانک مرکزی از اجرای سیاست‌های ارزی چیست؟** هدف اصلی بانک مرکزی از اجرای سیاست‌های ارزی، حفظ ثبات اقتصادی و کنترل تورم است. بانک مرکزی تلاش می‌کند با مدیریت نرخ ارز، از افزایش بی‌رویه قیمت‌ها جلوگیری کرده و شرایط را برای رشد اقتصادی پایدار فراهم کند.
* **چه عواملی بر نرخ ارز تاثیر می‌گذارند؟** عوامل مختلفی بر نرخ ارز تاثیر می‌گذارند که از جمله آنها می‌توان به عرضه و تقاضای ارز، نرخ تورم، نرخ سود بانکی، وضعیت تراز تجاری، انتظارات تورمی و عوامل سیاسی و روانی اشاره کرد.
* **آیا افزایش نرخ ارز همیشه برای اقتصاد مضر است؟** افزایش نرخ ارز همیشه برای اقتصاد مضر نیست. در شرایطی که اقتصاد با رکود مواجه است، افزایش نرخ ارز می‌تواند به تحریک صادرات و افزایش تولید داخلی کمک کند. با این حال، افزایش بی‌رویه نرخ ارز می‌تواند منجر به افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم شود.
* **بانک مرکزی چگونه می‌تواند نرخ ارز را کنترل کند؟** بانک مرکزی می‌تواند از طریق مداخله مستقیم در بازار ارز، تغییر نرخ سود بانکی و اعمال محدودیت‌های ارزی، نرخ ارز را کنترل کند. با این حال، استفاده از این ابزارها باید با دقت و با در نظر گرفتن شرایط خاص اقتصادی انجام شود.
* **آینده سیاست‌های ارزی دولت و بانک مرکزی چگونه خواهد بود؟** با توجه به شرایط کنونی اقتصاد ایران و چالش‌های پیش روی بانک مرکزی، انتظار می‌رود سیاست‌های ارزی دولت و بانک مرکزی در آینده نیز بر کنترل تورم و حفظ ثبات نرخ ارز متمرکز باشد. با این حال، این سیاست‌ها باید با انعطاف‌پذیری و با در نظر گرفتن شرایط متغیر اقتصادی، بازنگری و تعدیل شوند.

منبع: خبرگزاری مهر